Τα δάση μας εκπέμπουν SOS

0
Έρευνα: Μελίσσα Παπαθανασίου

Ένα θέμα που αγγίζει και ενδιαφέρει όλους μας κάθε καλοκαίρι, είναι οι δασικές πυρκαγιές που ανάβουν είτε εξ’ αμελείας, είτε εκ προθέσεως. Εφέτος, δυστυχώς το θέμα πήρε διαστάσεις παγκόσμιας καταστροφής με συνέπειες ολέθριες για τον πλανήτη μας, στο άμεσο μέλλον. Το ζήτημα ασφαλώς δεν είναι να γίνουμε τραγικοί αποδίδοντας ευθύνες, αλλά να προβάλλουμε στην πρώτη γραμμή τους ανθρώπους που ρισκάροντας κάθε μέρα τα πάντα γίνονται ήρωες, διασώζοντας και διαφυλάσσοντας κάθε χρόνο τα πνευμόνια της Γης.
Η περιοχή της Ερμιονίδας είναι μια δύσκολη περιοχή, άκρως τουριστική, πολύ πυκνοκατοικημένη ανά περιοχές με πολλή κίνηση και βεβαρημένο ιστορικό όσον αφορά τις φωτιές.

Όντας σε εγρήγορση από την παιδική μου ηλικία στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών και με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο θέμα, συνομιλήσαμε καταρχήν με τον Διοικητή του Πυροσβεστικού Σώματος Αργολίδας που εδρεύει στο Ναύπλιο κ. Βασίλη Αλεξόπουλο και με τον με τον κ. Θεοφάνη Ζουμπουρλή, επικεφαλής – Ανθυποπυραγό στο Πυροσβεστικό Κλιμάκιο Κρανιδίου.

Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαμε με τον κ. Αλεξόπουλο σε ό,τι αφορά το εφετινό καλοκαίρι για την ευρύτερη περιοχή της Αργολίδας, μας είπε πως «αυτό το καλοκαίρι υπήρξε πολύ πιο ξερό και με λιγότερες βροχές και πολύ πιο υψηλές θερμοκρασίες από πέρυσι, πού είχε σαν αποτέλεσμα την εκδήλωση περισσότερων εστιών φωτιάς».

Η αντιμετώπιση τους είναι μια συνεχής διαδικασία και ένας διαρκής συγχρονισμός με την ενημέρωση των πολιτών, τους Δήμους, την Αστυνομία, τα υπόλοιπα πυροσβεστικά κλιμάκια που καλύπτουν τις περιοχές και είναι ένα έργο σε ισχύ όλο τον χρόνο που πρέπει να αντιμετωπίζεται καθημερινά από όλη αυτή την ομάδα.» Στην συνέχεια, θα παρουσιάσουμε μια άκρως ενδιαφέρουσα έρευνα αναλυτικά για την περιοχή της Ερμιονίδας, που προκύπτει μέσα από τις ακόλουθες τοποθετήσεις του Ανθυποπυραγού Θεοφάνη Ζουμπουρλή

Το εφετινό καλοκαίρι τελείωσε τουλάχιστον ημερολογιακά, μπαίνοντας σε μια λιγότερο επικίνδυνη για τα δάση μας εποχή, ποια είναι η εικόνα του απολογισμού σε σχέση με τις φωτιές που προκλήθηκαν σε σύγκριση πάντα με τα προηγούμενα;
«Το εφετινό καλοκαίρι τελείωσε ημερολογιακά, αλλά η αντιπυρική περίοδος τελειώνει την 31η Οκτωβρίου.
Όσον αφορά την πιθανότητα εκδήλωσης πυρκαγιών, κατά το διάστημα 01/09 έως και 31/10, όπως και καθ’ όλο το έτος, είναι πάντα συνισταμένη των θερμοκρασιών που επικρατούν, των ανέμων που εκδηλώνονται, της υγρασίας, της μορφολογίας του εδάφους, της συσσωρευμένης καύσιμης ύλης και άλλων παραγόντων.
Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω δε δίνεται η δυνατότητα να κάνουμε τόσο νωρίς κάποιο, έστω άτυπο, απολογισμό. Ειδικά στην περιοχή της Ερμιονίδος, η οποία έχει ιστορικό εκδήλωσης πυρκαγιών, κυρίως δασικών, σ’αυτήν τη θεωρητικά λιγότερο επικίνδυνη χρονική περίοδο. Σε απόλυτους αριθμούς, κατά το χρονικό διάστημα 01/05/2018 έως 05/09/2018, στην περιοχή της Ερμιονίδος και της νήσου των Σπετσών, καθώς στην περιοχή ευθύνης του Π.Κ. Κρανιδίου ανήκουν και οι Σπέτσες, εκδηλώθηκαν 8 αστικές, 10 γεωργικές / αγροτικές (10,205 στρέμματα) και 3 δασικές πυρκαγιές (1,01 στρέμματα).
Στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα για το έτος που διανύουμε, οι αριθμοί είναι 11 (11,71 στρέμματα), 8 και 4 (25,004 στρέμματα).
Για τα προηγούμενα έτη δε μπορώ να κάνω εκτίμηση, διότι υπηρετούσα αλλού.
Οι αριθμοί πάντως, δε μπορούν σε καμία των περιπτώσεων, να αποτελέσουν μέτρο σύγκρισης, διότι από μόνοι τους δε μας δίνουν εικόνα της θέσης των καμένων εκτάσεων, του είδους των καιόμενων υλικών, των συνθηκών κάτω από τις οποίες εκδηλώθηκαν ή της οικονομικής, τουλάχιστο, ζημίας που προκάλεσαν στους πληγέντες.
Επαναλαμβάνω, πυρκαγιές εκδηλώνονται όλο το έτος. Ενδεικτικά στον τομέα μας ο συνολικός αριθμός των πυρκαγιών που εκδηλώθηκαν από την αρχή του έτους έως και σήμερα είναι 51. Επομένως αν εξαιρέσουμε το διάστημα για το οποίο μας ρωτάτε, τον υπόλοιπο χρόνο, από 01/01/2019 έως και 30/04/2019, εκδηλώθηκαν περισσότερες πυρκαγιές (28). Συνεπώς ο κίνδυνος εγκυμονεί ανά πάσα στιγμή και οφείλουμε όλοι να είμαστε προσεκτικοί».

-Ποιοι είναι οι παράγοντες αυτής της εικόνας;
«Όπως φαίνεται από τα παραπάνω οι πυρκαγιές σε απόλυτα νούμερα εμφανίζονται, τουλάχιστο στην τελευταία διετία, σταθεροποιημένες. Στο γεγονός αυτό έχουν, θεωρώ, συντελέσει πρωτίστως τα περυσινά γεγονότα στο Μάτι Αττικής. Επίσης μια σειρά ενεργειών που λάβαμε ως Υπηρεσία, όπως ενημερώσεις σε Δημοτικά Σχολεία, Γυμνάσια και Λύκεια, εκπαιδεύσεις σε θέματα Πυρασφάλειας σε Δημόσιους και Ιδιωτικούς Φορείς, εντατικοποίηση των ελέγχων Πυρασφάλειας σε επιχειρήσεις, ενδυνάμωση της συνεργασίας με άλλους συναρμόδιους φορείς όπως ο Δήμος Ερμιονίδος και Σπετσών, το ΛΣ – Ελληνική ακτοφυλακή, Η ΕΛ.ΑΣ., η καθημερινή ενημέρωση των καλλιεργητών, κυρίως ελιάς, που όπως κάθε χρόνο λίγο πριν την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, καίνε τα ξερόκλαδα, για τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται προτού προβούν σ’ αυτήν την ενέργεια, ανεπιείκια στο ανακριτικό έργο η οποία έφθασε μέχρι και σε συλλήψεις κ.α».

-Πόσο επικίνδυνη και γιατί είναι η περιοχή της Ερμιονίδος; Υπάρχουν κάποιες περιοχές πιο ευάλωτες; Συγκεκριμένα ο Άγιος Αιμιλιανός με τόσα σπίτια και στενούς δρόμους, ανήκει σε αυτή την κατηγορία;
«Η Διοίκηση Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού Αργολίδας κατατάσσεται σε κατηγορία επικινδυνότητας Ά (υψηλού κινδύνου). Κατ’ επέκταση και η περιοχή της Ερμιονίδος αποτελεί περιοχή υψηλού κινδύνου.
Οι βασικές αιτίες που οδηγούν σ’ αυτήν την κατηγοριοποίηση είναι οι υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν, τους θερινούς κυρίως μήνες, οι συχνές παρατεταμένες περίοδοι ανομβρίας, οι οποίες οδηγούν σε ξήρανση της καύσιμης ύλης, το είδος της καύσιμης ύλης (πεύκα) και τα μελτέμια που πνέουν το καλοκαίρι. Συνεπώς οι περιοχές οι οποίες συγκεντρώνουν τα παραπάνω χαρακτηριστικά είναι και πιο ευάλωτες.
Ο Άγιος Αιμιλιανός είναι αναμφισβήτητα μια από αυτές τις περιοχές. Βέβαια το πρόβλημα με τη συγκεκριμένη περιοχή δεν έγκειται μόνο στο γεγονός ότι υπάρχει πληθώρα συσσωρευμένης καύσιμης ύλης αλλά κυρίως στο χωροταξικό σχεδιασμό του και στις οδούς πρόσβασης- απομάκρυνσης. Τόσο κατά το Σ.Τ.Ο. (Συντονιστικό Τοπικό Όργανο) που συγκλήθηκε πριν την έναρξη της εφετινής αντιπυρικής περιόδου όσο και κατά το περσινό Σ.Τ.Ο. επισημάνθηκαν από μέρους μας τα προβλήματα που εμφανίζει η συγκεκριμένη περιοχή. Πρωτίστως η παντελής έλλειψη υδροστομίων και υδατοδεξαμενών στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Αιμιλιανού, πέραν των ιδιωτικών τις οποίες δε μπορούμε να θεωρούμε δεδομένες, θα δυσχεράνει την πλήρωση των πυροσβεστικών οχημάτων σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Επίσης η στενότητα των δρόμων, η οποία εντείνεται από διπλοσταυθμευμένα ή ατάκτως σταθμευμένα οχήματα, σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς σίγουρα θα δημιουργήσει πρόβλημα τόσο στην προσέγγιση από μέρους των πυροσβεστικών οχημάτων, όσο και σε μια ενδεχόμενη οργανωμένη απομάκρυνση του πληθυσμού.
Συγκεκριμένα προτάθηκε η τοποθέτηση πινακίδων απαγόρευσης στάθμευσης, τουλάχιστον προσωρινών εάν δεν είναι εφικτό να τοποθετηθούν μόνιμες, σε ενδεικτικές περιοχές, χωρίς όμως να γίνει κάτι προς την κατεύθυνση αυτή.
Τέλος για μένα προσωπικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι οι ίδιοι οι κάτοχοι παραθεριστικών και μόνιμων κατοικιών της περιοχής, οι οποίοι σπανίως προβαίνουν σε προληπτικά μέτρα όπως αποκομιδή ξερών χόρτων, κόψιμο κλαδιών που εφάπτονται στις στέγες και τους τοίχους των σπιτιών, αραίωση της δενδρώδους βλάστησης ώστε να μην υπάρχουν κλαδιά διαφορετικών δένδρων που έρχονται σε επαφή το ένα με το άλλο και αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης της πυρκαγιάς, καθαρισμός της δενδρώδης και θαμνώδους βλάστησης γύρω από το κτίσμα σε απόσταση κάποιων μέτρων εφόσον οι εργασίες καθαρισμού της φυσικής βλάστησης που επιβάλλονται για την προστασία των κτιρίων δεν προσκρούουν σε καμία περίπτωση στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, πριν την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου. Τέλος το φράξιμο των διόδων προς τον αιγιαλό είδαμε πρόσφατα πόσο μοιραίο μπορεί να αποβεί».

Ποια είναι τα μέτρα που μπορεί κάποιος να πάρει σε καθημερινή βάση, να αφομοιώσει δηλαδή στην καθημερινότητα του, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν ώστε να έχουμε λιγότερα περιστατικά πυρκαγιών;
«Τα μέτρα που μπορεί κάποιος να πάρει σε καθημερινή βάση είναι χιλιοειπωμένα, όλοι τα έχουν ακούσει, έστω μια φορά, αλλά, δυστυχώς, πολλοί λίγοι τα λαμβάνουν σοβαρά υπόψιν και ακόμα λιγότεροι τα κάνουν πράξη. Εν ολίγοις δεν πρέπει να καίμε σκουπίδια ή ξερά χόρτα και κλαδιά κατά τους θερινούς μήνες, δεν ανάβουμε υπαίθριες ψησταριές στα δάση ή σε χώρους που υπάρχουν ξερά χόρτα το καλοκαίρι.

Αποφεύγουμε εργασίες που ενδέχεται να προκαλέσουν πυρκαγιά (π.χ. ηλεκτροκολλήσεις, χρήση τροχού ή άλλου εργαλείου που δημιουργεί σπινθήρες) εντός δασών ή δασικών εκτάσεων, δεν πετάμε αναμμένα τσιγάρα, ιδίως από αυτοκίνητα, δεν αφήνουμε σκουπίδια στο δάσος διότι υπάρχει κίνδυνος ανάφλεξης. Σεβόμαστε τα απαγορευτικά πρόσβασης σε δάση σε περιόδους υψηλού κίνδυνου.
Αν το σπίτι σας βρίσκεται μέσα ή κοντά σε δάσος δημιουργείστε μια αντιπυρική ζώνη γύρω από το σπίτι καθαρίζοντας σε ακτίνα τουλάχιστον 10 μέτρων τα ξερά χόρτα και φύλλα, τις πευκοβελόνες και τα κλαδιά. Κλαδέψτε τα δένδρα μέχρι το ύψος των 3 μέτρων, ανάλογα με την ηλικία και την κατάστασή τους.
Απομακρύνετε τα ξερά κλαδιά από τα δένδρα και τους θάμνους. Μην αφήνετε τα κλαδιά των δένδρων να ακουμπούν στους τοίχους, τη στέγη και τα μπαλκόνια του σπιτιού. Κλαδέψτε τα αφήνοντας απόσταση τουλάχιστον 5 μέτρων από το σπίτι. Αραιώστε τη δενδρώδη βλάστηση έτσι ώστε τα κλαδιά του ενός δένδρου να απέχουν τουλάχιστον 3 μέτρα από τα κλαδιά του άλλου. Για ακόμη μεγαλύτερη προστασία απομακρύνουμε τη δενδρώδη και θαμνώδη βλάστηση γύρω από το κτίσμα σε απόσταση τουλάχιστον 10 μέτρων εφόσον οι εργασίες καθαρισμού της φυσικής βλάστησης που επιβάλλονται για την προστασία των κτιρίων δεν προσκρούουν σε καμία περίπτωση στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. Μην τοποθετείτε πλαστικές υδρορροές ή σωλήνες στους τοίχους του σπιτιού. Μην τοποθετείτε παραθυρόφυλλα από εύφλεκτα υλικά στα παράθυρα και τις μπαλκονόπορτες. Φροντίστε ώστε τα καλύμματα στις καμινάδες και τους αεραγωγούς του σπιτιού να είναι από άφλεκτο υλικό ώστε να μην διεισδύσουν σπίθες. Μην αποθηκεύετε εύφλεκτα αντικείμενα κοντά στο σπίτι. Τοποθετείτε τα καυσόξυλα σε κλειστούς και προφυλαγμένους χώρους. Μην κατασκευάζετε ακάλυπτες δεξαμενές καυσίμου κοντά στο σπίτι.
Προμηθευτείτε τους κατάλληλους πυροσβεστήρες και φροντίζετε για τη συντήρησή τους. Εξοπλιστείτε με σωλήνα ποτίσματος με μήκος ανάλογο της περιοχής που θέλετε να προστατεύσετε. Εξοπλιστείτε με μια δεξαμενή νερού, μια απλή αντλία που λειτουργεί χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και ένα σωλήνα νερού.
Φυσικά, εννοείται, ότι μόλις αντιληφθείτε μια πυρκαγιά Τηλεφωνήστε ΑΜΕΣΩΣ στην Πυροσβεστική Υπηρεσία (τηλ.199) ή τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης (τηλ. 112) και δώστε σαφείς πληροφορίες για: την τοποθεσία και το ακριβές σημείο που βρίσκεστε, την τοποθεσία, το ακριβές σημείο και την κατεύθυνση της πυρκαγιάς, το είδος της βλάστησης που καίγεται. (Π.Κ. Κρανιδίου: τηλ. 27540 23378 και 27540 22199)»

Υπάρχουν εθελοντές – δασοπυροσβέστες στην περιοχή; Εάν ναι, ποιοι είναι; Εάν όχι, πως θα μπορούσε κάποιος να γίνει; υπάρχει αυτή η δυνατότητα;
«Υπάρχουν εθελοντές πυροσβέστες, οι οποίοι δραστηριοποιούνται όλο το χρόνο και όχι μόνο στη δασοπυρόσβεση, αλλά σε πάσης φύσεως συμβάντα. Συγκεκριμένα στο Π.Κ. Κρανιδίου υπάρχει πλέον δυστυχώς, μόνο ένας εθελοντής. Την ιδιότητα του εθελοντή πυροσβέστη μπορούν να αποκτήσουν Έλληνες πολίτες, καθώς και πολίτες κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα κατά την τελευταία τουλάχιστον τριετία, και έχουν ηλικία 18 – 55 ετών. Όσοι επιθυμούν να αποκτήσουν την ιδιότητα του εθελοντή πυροσβέστη υποβάλλουν, από 1η Ιουλίου έως 30 Σεπτεμβρίου, στην πλησιέστερη Επαγγελματική ή Εθελοντική Πυροσβεστική Υπηρεσία της περιοχής στην οποία διαμένουν μόνιμα, σχετική αίτηση η οποία πρέπει να συνοδεύεται από σχετικά δικαιολογητικά:
Κάθε εθελοντής περνάει μια βασική εκπαίδευση. Η Βασική εκπαίδευση (θεωρητική και πρακτική) των υποψηφίων εθελοντών πυροσβεστών γίνεται υπό την ευθύνη και εποπτεία της Πυροσβεστικής Ακαδημίας.
Έχει διάρκεια 120 ώρες και πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις των κατά τόπους Επαγγελματικών ή Εθελοντικών Πυροσβεστικών Υπηρεσιών ως παραρτήματα της Πυροσβεστικής Ακαδημίας.
Η εκπαιδευτική περίοδος ξεκινάει κάθε χρόνο σε όλη την Ελλάδα το 1ο δεκαήμερο του Νοεμβρίου και λήγει το 1ο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου. Μέσα σε αυτή την περίοδο διαμοιράζονται οι 120 ώρες ύστερα από συνεννόηση των εκπαιδευτών με τους εκπαιδευόμενους.
Με την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης οι υποψήφιοι εθελοντές πυροσβέστες υποβάλλονται σε γραπτή και πρακτική εξέταση η οποία πραγματοποιείται σε ένα από τα δύο τελευταία Σαββατοκύριακα του Φεβρουαρίου.»

Εμείς από την «Ενημέρωση» ελπίζουμε να συνεχίσουν το δύσκολο έργο τους πανταχού παρόντες αλλά πάνω από όλα αχρείαστοι.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here