Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου, 2022
ΆρθραΤο επιχείρημα της ολισθηρής πλαγιάς στις μεταμοσχεύσεις

Το επιχείρημα της ολισθηρής πλαγιάς στις μεταμοσχεύσεις

Ελίνα Καραματζιάνη
Της Δρ.Ελίνας Κ. Καραματζιάνη*

Το εμπόριο ανθρώπινων οργάνων, είναι μια παράνομη πρακτική που παρουσιάζεται εντονότερα σε χώρες όπως η Ινδία, το Πακιστάν, η Βραζιλία, η Νότια Αφρική αλλά και σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Τα οργανωμένα κυκλώματα, εκμεταλλευόμενα αφενός τη δυσχερή κατάσταση των δοτών, όπως τη δεινή τους οικονομική θέση και αφετέρου τα σοβαρότατα προβλήματα υγείας των ληπτών, πορίζονται απίστευτα οικονομικά οφέλη, ελλοχεύοντας όμως πολλούς κινδύνους. Εν αντιθέσει, η μεταμοσχευτική πρακτική με νόμιμα μέσα, θεωρείται ύψιστη πράξη αλτρουισμού, φιλανθρωπίας και εθελοντικής προσφοράς. Με αυτήν, η ανεπάρκεια καρδιάς, ήπατος, νεφρού κ.α. που βρίσκεται σε τελικό στάδιο, μπορεί να θεραπευτεί. Αξιόλογο επίσης είναι και το γεγονός, ότι από έναν δότη, δύνανται να σωθούν έως και 8 ασθενείς που χρειάζονται μεταμόσχευση οργάνων και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής ή ακόμη και να σωθούν έως και 100 ασθενείς μέσω της Δωρεάς Ιστών. Με βάση το επιχείρημα της ολισθηρής ατραπού, θα επιχειρήσουμε να υπερασπιστούμε τη νόμιμη διαδικασία των μεταμοσχεύσεων, ως τη βέλτιστη ηθική επιλογή.

Ας υποθέσουμε πως στην κορυφή ενός βουνού βρίσκεται ένας παρατηρητής. Η πλαγιά είναι ολισθηρή και κοιτάζοντας την κοιλάδα βλέπει κάτι το οποίο δεν είναι τόσο ευδιάκριτο. Ωστόσο, έχει έντονη την επιθυμία να το δει από κοντά και αποφασίζει να κατέβει το πλάτωμα που βρίσκεται στους πρόποδες της, με δυσκολία και επικινδυνότητα. Το επιχείρημα της ολισθηρής πλαγιάς λοιπόν αυτό επιτάσσει: εάν θεωρούμε πως υπάρχουν σημαντικές πιθανότητες να γλιστρήσουμε, ας μην επιχειρήσουμε καν το πρώτο βήμα της κατάβασης, όσο σημαντικό και αν είναι εκείνο που θα στερηθούμε.

Το γεγονός πως η ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ατόμων απουσιάζει λόγω έλλειψης μοσχευμάτων και η λίστα αναμονής για το σωτήριο μόσχευμα εκτενέστατη, οδήγησε στη σκέψη, ότι η αγοραπωλησία οργάνων αποτελεί ιδανική λύση, αφού από τη μια, ο λήπτης αποκτά τη δυνατότητα μιας «δεύτερης ευκαιρίας» για να ζήσει και από την άλλη ο δότης και οι εμπλεκόμενοι – μεσάζοντες στη διαδικασία, ωφελούνται οικονομικά. Αναρωτηθήκαμε όμως ποτέ τι πραγματικά συμβαίνει με άτομα που πέφτουν θύματα μιας τέτοιας εμπορίας; Απαγωγή, παράνομη κράτηση με χρήση βίας, εκμετάλλευσης σε ευπαθείς ομάδες, φτωχοί, μετανάστες, ανυποψίαστα ανήλικα θύματα, φυλακισμένοι κ.λπ.; Αναρωτηθήκαμε αν τηρούνται όλα τα υγειονομικά πρωτόκολλα για να μην υπάρξει κίνδυνος μετάδοσης νόσων τόσο στο λήπτη όσο και στο δότη, αφού οι παράνομες εγχειρήσεις δεν πληρούν τις προϋποθέσεις; Αναρωτηθήκαμε αν μπορεί να υπάρξει έλεγχος και διατηρησιμότητα του μοσχεύματος και μεταφορά στο σώμα του λήπτη;

Χαρακτηριστικό γνωστό παράδειγμα, οι 48 Έλληνες νεφροπαθείς οι οποίοι ταξίδεψαν από το 1994 έως το 2008 στην Ινδία. Ορισμένοι είχαν πάρει τραπεζικά δάνεια για να καλύψουν τα χιλιάδες ευρώ της επέμβασης, σε μια κλινική στο Γκουργκαόν, με τον Δρ Κουμάρ ή αλλιώς «Δρ Τρόμο». Οι εννέα πέθαναν μετά την επέμβαση και στους τέσσερις απορρίφθηκε το μόσχευμα. Οι δότες, λάμβαναν ευτελή χρηματικά ποσά ως αμοιβή και ήταν φτωχοί Ινδοί και Νεπαλέζοι, ενώ η εντατική δεν πληρούσε τις απαραίτητες προδιαγραφές υγιεινής και ο αναισθησιολόγος ήταν συχνά μεθυσμένος. Απόρροια των παραπάνω, η διαπίστωση πως αλτρουισμός και συμφέροντα συγκρούονται, με φυσικό επακόλουθο το αίσθημα της δικαιοσύνης να εξαλείφεται, αφού ως επί το πλείστον, οι εύποροι μπορούν να αγοράζουν όργανα, ενώ η εκμετάλλευση, η επικινδυνότητα και οι εγκληματικές οργανώσεις ολοένα θα αυξάνονται ενώ τα οικονομικά κίνητρα θα υπερισχύουν της φιλανθρωπίας, απομειώνοντας έτσι την αξιοπρέπεια του ατόμου, μετατρέποντας το, ως μέσο για την επίτευξη του κέρδους, ως ανθρώπινο ανταλλακτικό.

Σύμφωνα με το επιχείρημα της ολισθηρής πλαγιάς, όλες οι παραπάνω αρνητικές επιπτώσεις, καθιστούν την εμπορία οργάνων κακή ηθική επιλογή, αφού η δυνητική επικινδυνότητα της πρακτικής υπερακοντίζει τις ωφέλειες που απορρέουν εξ αυτής. Η προσφορά ανθρώπινων οργάνων, όταν πραγματοποιείται ως αγοραπωλησία, τότε λαμβάνει μια ηθική αξία ανάλογη με τις συνέπειες, όχι μόνο τις βέβαιες αλλά και τις πιθανές που θα προκύψουν από αυτήν, σύμφωνα με το επιχείρημα αυτό (the slippery slope argument). Εάν αυτού του είδους οι επιπτώσεις είναι δυνητικά επικίνδυνες σε μεγαλύτερο βαθμό από αυτόν στον οποίο οι βέβαιες συνέπειες θα ήταν ωφέλιμες, τότε οφείλουμε να απαξιώσουμε την εν λόγω επιλογή και να προβούμε στην ενάντια. Επομένως, η υπεράσπιση της νόμιμης διαδικασίας των μεταμοσχεύσεων επιβάλλεται να είναι κύριο μέλημα μας, αφού η επιλογή αυτή οδηγεί σε μεγαλύτερο ηθικό όφελος.

Άρθρο διασκευασμένο, από την ομιλία μου στο Διεθνές Υβριδικό Συνέδριο «Κοινωνική Ευθύνη και Υγεία» για την Παγκόσμια Ημέρα Βιοηθικής 2022.

*Διδάκτωρ Φιλοσοφίας, ΕΚΠΑ

Ακολουθήστε την “Ενημέρωση Πελοποννήσου” στο GOOGLE NEWS

– Στη σελίδα του Facebook
– Στην ομάδα

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Τελευταίες ειδήσεις

Περισσοτερα