Εν αρχή ήταν η Εικόνα

Ο άνθρωπος της Προϊστορίας ζωγράφισε τοιχογραφίες, αληθινά αριστουργήματα τέχνης, σύμβολα δύναμης ή κοινωνικής θέσης, εικόνες με μηνύματα ανυπολόγιστης αξίας που μαρτυρούν μια δύναμη υπερφυσική, το ξύπνημα της συνείδησης και τον πολιτισμό του.

Με το πέρασμα των αιώνων η εικόνα έγινε ένα ισχυρό εργαλείο επικοινωνίας. Η εικόνα έχει τη δύναμη και την ελευθερία να εκφράζει αυτό που μερικές φορές τα λόγια δεν μπορούν. Εκτός από αναμνήσεις, με το πέρασμα των χρόνων οι εικόνες αποκτούν κοινωνική αξία γιατί αποκαλύπτουν την εξέλιξη των ηθών, τις κοινωνικές συμβάσεις, την αλλαγή των ιδεών, την κουλτούρα κάθε εποχής.

Σήμερα η εικόνα αιχμαλωτίζει το βλέμμα, διεγείρει το συναίσθημα, εξάπτει την περιέργεια και καταλήγει να είναι προέκταση της σκέψης. Η εικόνα έχει εισβάλει επικίνδυνα τη ζωή μας. Εικόνες στον τύπο, στην τηλεόραση, στον υπολογιστή, στα κοινωνικά δίκτυα, στην εικονική πραγματικότητα αυξάνουν τον κίνδυνο να οδηγηθούμε σε λάθος εκτιμήσεις.

Η εικόνα της διαφήμισης έχει τη δύναμη να πουλήσει. Η εικόνα της ομορφιάς δημιουργεί βουλιμία και ανορεξία. Η εικόνα των διασημοτήτων θεοποιεί. Η εικόνα του πολιτικού είναι ολόκληρο επιχείρημα που πείθει. Η προκλητική εικόνα προβάλλεται χωρίς ίχνος δισταγμού ή ντροπής. Η εικόνα της καταστροφής και της μιζέριας γίνεται δραματικό υπερθέαμα. Η εικόνα της βίας εθίζει. Η «νέα» εικόνα διαμοιράζεται αστραπιαία και είναι ανεξέλεγκτη.

Πλέον, η εικόνα έφτασε στο σημείο να κερδίζει τις εντυπώσεις αλλά να χάνει το καθαρό μήνυμα. Πώς να ξεφύγουμε από τη δύναμη της εικόνας; Η απάντηση είναι ότι κάθε «εικόνα» όσο αληθινή κι αν φαίνεται δεν πρέπει να συγχέεται με την πραγματικότητα.

*Φιλόλογος, Μεταπτυχιακό «Εκπαιδευτική Ψυχολογία» και Μεταπτυχιακό «Διδασκαλία της Ελληνικής ως Δεύτερης / Ξένης Γλώσσας»