Η διαστημική αποστολή Parker Solar Probe της NASA συνεχίζει τη μοναδική της πορεία με επαναλαμβανόμενες τροχιές υψηλής εκκεντρότητας γύρω από τον Ήλιο. Με την τελευταία χρήση της βαρύτητας του πλανήτη Αφροδίτη ως βαρυτική σφεντόνα, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2024, η αποστολή πέτυχε την ιστορική για την κοινότητα της Ηλιοφυσικής τροχιά με περιήλιο (κοντινότερη απόσταση από τον Ήλιο) κάτω από 10 ηλιακές ακτίνες (περίπου 6.9 εκατομμύρια χιλιόμετρα) την παραμονή των Χριστουγέννων του 2024. Κάτι τέτοιο ήταν όνειρο για πολλές δεκαετίες, από την απαρχή της διαστημικής εποχής.
Για να δοθεί μια περιγραφική εικόνα των κλιμάκων για τις οποίες μιλάμε, ας θεωρήσουμε την απόσταση Γης – Ηλίου όσο απέχει ο Μαραθώνας από το Καλλιμάρμαρο, με τον Μαραθώνα να παίζει το ρόλο της Γης και το Καλλιμάρμαρο το ρόλο του Ήλιου. Πριν την αποστολή Parker Solar Probe το ρεκόρ εγγύτητας στον Ήλιο το κατείχε η αποστολή Helios όπου βρέθηκε σε σχέση με το Καλλιμάρμαρο περίπου στο ύψος του Γέρακα. Η μοντέρνα αποστολή Solar Orbiter έφτασε λίγο πιο κάτω, ας πούμε μέχρι το Σταυρό της Αγίας Παρασκευής. Η αποστολή Parker Solar Probe από το Δεκέμβριο του 2024 έχει φτάσει στην Πλατεία Μαβίλη, λίγο πιο πάνω από το Μέγαρο Μουσικής!
Αυτή είναι ίσως η πιο κοντινή ασφαλής απόσταση η οποία επιτρέπει στη θερμική ασπίδα της αποστολής να διατηρήσει την ακεραιότητά της. Υπενθυμίζουμε ότι όλα τα όργανα της αποστολής, πλην ενός, βρίσκονται πίσω από τη θερμική ασπίδα και κάνουν επιτόπιες και τηλεπισκοπικές μετρήσεις χωρίς να αντικρύζουν τον Ήλιο. Απευθείας έκθεσή τους από αυτή την απόσταση σημαίνει ακαριαία και πλήρη καταστροφή τους.
Έκτοτε η αποστολή επαναλαμβάνει την ίδια τροχιά φτάνοντας στο περιήλιό της κάθε 88 ημέρες περίπου. Το ιστορικό περιήλιο του Δεκεμβρίου του 2024 ήταν το 22ο ενώ αυτές τις μέρες, συγκεκριμένα στις 13 Δεκεμβρίου περίπου στις 09:11 ώρα Ελλάδας η αποστολή πέτυχε το 26ο της περιήλιο. Η ταχύτητα του διαστημοπλοίου στο περιήλιο είναι περίπου 191 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, που σημαίνει ότι θα κάλυπτε την απόσταση Αθήνας – Νέας Υόρκης σε 42 δευτερόλεπτα περίπου. Είναι σαφώς το ταχύτερα κινούμενο ανθρώπινο αντικείμενο. Αν κινούνταν απευθείας προς τον Ήλιο, με αυτή την ταχύτητα θα ήταν στην επιφάνεια του (θα είχε αποσυντεθεί προ πολλού, βέβαια) σε 9 ώρες. Διατηρεί αυτή την τροχιά για πάνω από επτά χρόνια.
Από τον Αύγουστο του 2025 (24ο περιήλιο) η αποστολή έχει διεκπεραιώσει σε εξαιρετικά καλή κατάσταση τη βασική διάρκεια ζωής της και διανύει πλέον την επεκτεταμένη της διάρκεια, στην οποία ελπίζουμε ότι θα μπορέσει να μας δίνει δεδομένα ως το τέλος της δεκαετίας περίπου, καλύπτοντας έτσι ολόκληρο τον 25ο ηλιακό κύκλο.
Τα δεδομένα που μας έχει δώσει ως τώρα η αποστολή, όπως και τα αναμενόμενα στα μελλοντικά της περιήλια, είναι συγκλονιστικά. Μόλις στις 11 Δεκεμβρίου η NASA εξέδωσε το πιο πρόσφατο δελτίο τύπου με το περιήλιο του Σεπτεμβρίου 2025 στο οποίο η απαρχή του ηλιακού ανέμου και συμπεριφορές που δεν αναμενόταν παρατηρήθηκαν ξεκάθαρα (εδώ: https://science.nasa.gov/missions/parker-solar-probe/nasas-parker-solar-probe-spies-solar-wind-u-turn/). Η βαρυτική σφεντόνα με την Αφροδίτη το Νοέμβριο του 2024 έφερε το σκάφος σε απόσταση μόλις 387 χιλιομέτρων περίπου από την επιφάνεια του πλανήτη. Σημειώνουμε ότι το σφάλμα στην κοντινότερη αυτή απόσταση ήταν μόλις της τάξης του 1 χιλιομέτρου (ο προγραμματισμός ήταν για 386 χιλιόμετρα)! Τα ηλιακά φαινόμενα που έχει παρατηρήσει η αποστολή από κοντινή απόσταση (ηλιακές εκρήξεις, γρήγορος και αργός ηλιακός άνεμος, το ηλιοσφαιρικό φύλλο ρεύματος, ηλιοσφαιρική σκόνη από ουρές κομητών, και πολλά άλλα) είναι τόσα πολλά που θα μελετώνται για πολλές δεκαετίες.
Το 2025 η αποστολή με τις επιστημονικές και τεχνολογικές της ομάδες στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins τιμήθηκαν με το Βραβείο Collier (Collier Trophy) το οποίο από το 1911 αποδίδεται κάθε χρόνο σε άτομα και τεχνολογικά επιτεύγματα που έγραψαν ιστορία. Σημειώνουμε ενδεικτικά τον Όρβιλ Ράιτ (Orville Wright) για την ανάπτυξη του αεροπορικού σταθεροποιητή στο πρώτο αεροπλάνο τον αδελφών Ράιτ, την αποστολή Apollo 11 της πρώτης προσεδάφισης στη Σελήνη, το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, και άλλα. Η αποστολή Parker Solar Probe θα εμπνέει για πολλά χρόνια μετά το πέρας της, καθώς δεν διαφαίνεται σχεδιασμός για μια τέτοια αποστολή στο μέλλον.
Μανώλης Κ. Γεωργούλης
- Κύριος Ερευνητής, Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής Πανεπιστημίου Johns Hopkins, Maryland, ΗΠΑ
- Ακαδημαϊκός (2025), Διεθνής Ακαδημία Αστροναυτικής
- Διευθυντής Ερευνών (σε άδεια απουσίας) Κέντρο Ερευνών Αστρονομίας και Εφηρμοσμένων Μαθηματικών της Ακαδημίας Αθηνών
Σύνδεσμοι:
https://parkersolarprobe.jhuapl.edu
Parker Solar Probe – NASA Science
Διαβάστε: Εποικισμός του πλανήτη Άρη: Ρεαλιστική δυνατότητα ή χίμαιρα;
Διαβάστε ακόμη: “Έξι Έλληνες – μέλη της διαστημικής ντριμ τιμ”
Ακολουθήστε την Ενημέρωση Πελοποννήσου στο Facebook
Αποκλειστικές Έρευνες – Συνεντεύξεις και Άρθρα
Ειδήσεις από: Ναύπλιο – Άργος – Ερμιονίδα – Τρίπολη – Κορινθία – Αθλητικά –
