Διαγενεακός διάλογος και αλληλεγγύη. Ζωντανή σχέση ή γράμμα νεκρό;

Τα «πρώτα βήματα» του πίνακα του Γ. Ιακωβίδη (π.1889) κοσμούσαν την πρόσκληση του 5^ου Δημοτικού Σχολείου Ναυπλίου για την αφιερωμένη στον διαγενεακό διάλογο εκδήλωση στο Βουλευτικό του Ναυπλίου (7-6-2026). Για τους ιστορικούς της τέχνης πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους πίνακες του Έλληνα καλλιτέχνη και της σπουδής του για το φως. Για τους πολίτες οι οποίοι παρακολούθησαν την εξαιρετική αυτή εκδήλωση ήταν μια συναισθηματική πρώτη προσέγγιση της σχέσης των γενεών από τα μωρά στις γιαγιάδες και τους παππούδες, από τους νέους στους ηλικιωμένους. Μια σχέση δυναμική που περνάει απαρατήρητη ίσως στην βιωμένη καθημερινότητα, αλλά κρύβει μέσα της την ουσία της κοινωνικής συνύπαρξης και της φιλοσοφικής του προσέγγισης με αυτό που ονομάζουμε «διαγενεακός διάλογος».

Πρόκειται για έναν πραγματικό διάλογο ή μια φανταστική κατασκευή για έναν επιθυμητό αλλά ανύπαρκτο διάλογο; Και είναι άραγε δυνατό να συνομιλήσουν σήμερα «αι γενεαί πάσαι» μεταξύ τους, σε ένα κλίμα που ορίζεται καθημερινά από τη νεανική βία και την κοινωνική περιθωριοποίηση των ηλικιωμένων; Όσο κι αν ακούγεται περίεργο η απάντηση είναι καταφατική και φαίνεται πως η ανάγκη ενός τέτοιου διαλόγου δεν είναι καθόλου πλασματική αλλά απηχεί ισχυρή εσωτερική ανάγκη στη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών και των νεότερων ηλικιών. Κι αυτό παρά τα αποκαρδιωτικά παραδείγματα εγκατάλειψης των ηλικιωμένων (γονέων, συγγενών, κλπ), στα οποία ο καθένας και η καθεμία από εμάς μπορούν να αναφέρουν. Η ασφυκτικά γεμάτη αίθουσα του Βουλευτικού για τη διαδραστική ημερίδα με τίτλο «Διαγενεακή αλληλεγγύη, Ενεργός γήρανση», ήταν η ζωντανή απόδειξη του ενδιαφέροντος των πολιτών για το θέμα. Παιδιά, έφηβοι, ζευγάρια, ηλικιώμενοι, άνδρες και γυναίκες, Υπουργός, βουλευτές, σύμβουλοι αυτοδιοίκησης και άλλα δημόσια πρόσωπα, είχαν κατακλύσει το Βουλευτικό και χάρηκαν τη μελωδική έναρξη που επιμελήθηκε ο μαέστρος Θεοδόσης Αντωνιάδης με τις αγγελικές φωνές των παιδιών της παιδικής χορωδίας του Δήμου Ναυπλιέων.

Η ιατρός και Αν. καθηγήτρια Ιατρικής ΕΚΠΑ κ. Γαρυφαλλιά Πουλάκου, πρώτη ομιλήτρια της ημερίδας με θέμα «Υγεία και Ευεξία στην Τρίτη Ηλικία» παρουσίασε σημαντικές πληροφορίες και σημείωσε στοιχεία που πρέπει ιδιαίτερα να προσέχουν οι ηλικιωμένοι ώστε να διασφαλίζουν υγεία και ευεξία σε μια κοινωνία στην οποία το προσδόκιμο ζωής έχει σημαντικά αυξηθεί και η ιατρική επιστήμη προσφέρει διαρκώς ανανεούμενες φαρμακευτικές και άλλες μεθόδους για μια καλύτερη ζωή. Η κ. Πουλάκου δεν παρέλειψε να αναφερθεί φυσικά στο τεράστιο πρόβλημα της υπογεννητικότητας που δυναμιτίζει τα θεμέλια της κοινωνίας μας και θέτει σε κίνδυνο τις διαγενεακές σχέσεις σε πολλά επίπεδα μεταξύ των οποίων το οικονομικό και το κοινωνικό είναι τα σημαντικότερα.

Εάν μας ζητούσαν να προσωποιήσουμε την έννοια της ενεργής γήρανσης δεν θα μπορούσαμε να βρούμε καλύτερη από το πρόσωπο της κ. Θεοδοσίας Πενταρβάνη-Υφαντή, με τον απαράμιλλο δυναμισμό και την ακούραστη παρουσία στα κοινωνικά δρώμενα. Εξάλλου, ως δεύτερη ομιλήτρια της ημερίδας παρουσίασε αυτό ακριβώς το θέμα με τίτλο « Ενεργός γήρανση – Διαγενεακή Αλληλεγγύη». Ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένη στα θέματα αυτά και ως Αντιπρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ελληνίδων, παρουσίασε ένα εξαιρετικό περίγραμμα το οποίο συμπεριλάμβανε τα δικαιώματα της Τρίτης Ηλικίας, ιδιαίτερα στοιχεία οικονομικά και άλλα σχετικά με την ενεργό γήρανση, τις καλές πρακτικές των διαγενεακών σχέσεων και άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία που παρουσιάστηκαν με αρκετό χιούμορ στο πολυπληθές κοινό.

Το τέλος, της ημερίδας έκρυβε μια έκπληξη συγκινητική όσο και ενδιαφέρουσα από τα παιδιά της 5^ης τάξης του Δημοτικού Σχολείου, τα οποία είχαν πάρει συνεντεύξεις από τις γιαγιάδες και του παππούδες και μας μετέφεραν οργανωμένα και εξαιρετικά παραστατικά τα αποτελέσματα της έρευνάς τους. Ήταν η τελική επιβεβαίωση της σημασίας αλλά και της βιωσιμότητας του διαγενεακού διαλόγου αλλά και της υπενθύμισης πως είναι αδύνατο να μιλάμε για πολιτισμό χωρίς την έμπρακτη αλληλεγγύη με την Τρίτη και (τώρα πια) την Τέταρτη Ηλικία.