Γιώργος Κόνδης: Η πολιτιστική πολιτική και τα χαμένα αρχεία του Άργους

Με αφορμή τη συμπλήρωση 12 ετών από τα γεγονότα του 2012 και του 2014, ο Γιώργος Κόνδης αναφέρεται στην κατάσταση των ιστορικών αρχείων του Άργους και της Βιβλιοθήκης Κολιαλέξη. Στο κείμενό του εξετάζει τη διαχείριση της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς από τις δημοτικές αρχές και επισημαίνει την ανάγκη δημιουργίας οργανωμένων αρχειακών δομών για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης της πόλης.

Διαβάστε το άρθρο του Γιώργου Κόνδη:

Η πανηγυριώτικη αντίληψη περί πολιτισμού: 12χρονη επέτειος καταστροφής ιστορικών αρχείων Άργους.

Τώρα που κατακάθισε ο μπουχός του ενθουσιασμού για την επαναλειτουργία του Αρχαιολογικού Μουσείου Άργους μετά από 12 χρόνια εργασιών, ας εορτάσουμε άλλη μια 12χρονη επέτειο, πρακτική και συμβολική, «καταστροφής» των ιστορικών αρχείων της πόλης του Άργους. 17 Ιουλίου 2014 τίθενται σε δημοπρασία τα χειρόγραφα αρχεία των πρώτων τριάντα πέντε χρόνων λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Άργους (1856-1890). Ο τότε Δήμαρχος Καμπόσος, αφού δυο χρόνια πριν (2012) είχε πετάξει τα εναπομείναντα ιστορικά αρχεία και την πλούσια βιβλιοθήκη του άμοιρου Κολιαλέξη σε άγνωστους χώρους (χωματερή, κτήρια του Δήμου;…), βρήκε την ευκαιρία της σταυροφορίας για τη «διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου»! Οι πέντε τόμοι με απόφαση Δικαστηρίου επανέρχονται στο Άργος και η σταυροφορία λήγει εκεί. Ουδείς γνωρίζει που βρίσκονται και γιατί υπάρχουν, αν υπάρχουν, αφού κανείς δεν μπορεί να τους δει.

Αίθουσα της Βιβλιοθήκης Κολιαλέξη και του αρχείου Άργους στον ημιυπόγειο χώρο του Κωνσταντοπούλειου Μεγάρου. Υλοποιήθηκε επί Δημαρχίας του αείμνηστου Βασίλη Μπούρη από τον Αντιδήμαρχο Πολιτισμού Γιώργο Αναγνώστου. Το 2012 η σημαντική βιβλιοθήκη του άμοιρου Κολιαλέξη και τα εναπομείναντα αρχεία του Δήμου πετάχτηκαν σε άγνωστους τόπους. Η υλοποίηση της «πολιτισμικής σφαγής» έγινε επί Δημαρχίας Δημητρίου Καμπόσου.

Η νέα δημοτική αρχή του κ. Μαλτέζου εμφανίστηκε με τις ελπίδες της μεγάλης πλειοψηφίας των δημοτών ενισχυμένες. Τρία χρόνια μετά την εκλογική του νίκη (2023) η Δημοτική Αρχή με τις «ιδιαίτερες πολιτιστικές ευαισθησίες», όχι μόνο δεν έχει ανταποκριθεί στην σχεδόν μηδενικού κόστους διαμόρφωση χώρου και ανεύρεση των πεταμένων αρχείων, αλλά συνεχίζει την ίδια πατροπαράδοτη, διαχρονική, διαδημοτική, διαπαραταξιακή, αυτιστική πολιτική για το θέμα των ιστορικών αρχείων της πόλης.

Η αρχαιότερη πόλη της Ελλάδας, εκείνη που διαθέτει την «κιβωτό της αρχαιότητας στο νέο της αρχαιολογικό μουσείο», δεν διαθέτει ούτε μια σελίδα ιστορικού αρχείου καθώς έχει προηγηθεί και συνεχίζεται, συνειδητή συστηματική καταστροφή κάθε τεκμηρίου για τη νεότερη ιστορία της πόλης. Όσα αρχεία έχουν διασωθεί είναι αποτέλεσμα κοπιαστικής προσπάθειας ιδιωτών ερευνητών.

Αρχειακό υλικό για το 1940 από την έρευνά μου «Τετράδιο Πολέμου 1940». Είμαι ίσως ο πρώτος και ο τελευταίος που είχα την τύχη να χρησιμοποιήσω μέρος των αρχείων της πόλης πριν πεταχτούν.

Όπως είναι φυσικό απέναντι σε ανθρώπους που διατηρούν μια πανηγυριώτικη αντίληψη για τον πολιτισμό, είναι δύσκολο να μιλήσεις για την αναγκαιότητα της λειτουργίας ενός δημοτικού αρχείου. Είναι γενικότερα δύσκολο να μιλήσεις σοβαρά για πολιτισμική πολιτική. Όλες οι ιστορικές πόλεις, διαθέτουν οργανωμένες αρχειακές δομές οι οποίες διατηρούν την ιστορική μνήμη, ενισχύουν την έρευνα και, με τον τρόπο αυτό, υποστηρίζουν την πολιτιστική τους ανάπτυξη. Έχω ήδη αναφερθεί πάρα πολλές φορές στα Δημοτικά Ιστορικά Αρχεία της αδελφοποιημένης πόλης Abbeville, μιας πόλης μικρότερης σε πληθυσμό και με μικρότερο ιστορικό ενδιαφέρον από το Άργος. Παρ’ όλα αυτά διαθέτουν μια εκπληκτική συλλογή παλαίτυπων για την πόλη του Άργους.

Hôtel d’Emonville. Tο κτήριο των ιστορικών αρχείων της πόλης της Abbeville και της ευρύτερης περιοχής της Somme.

H συστηματική καταστροφή των αρχείων της πόλης (φωτιά στο φωτογραφικό αρχείο της ΔΕΠΟΑΡ, α-πολίτιστη συμπεριφορά και καταστροφή έντυπου αρχειακού υλικού, κλπ), δείχνει το μέτρο πολιτισμού που χαρακτηρίζει διαχρονικά τους υπεύθυνους για τα δημοτικά πράγματα και τη δυνατότητα μια πραγματικής πολιτισμικής αναγέννησης.

Υπάρχει κάποιος που μπορεί να ισχυριστεί σοβαρά πως οι δημοτικές αρχές και αντιπολιτευόμενες ομάδες κατανοούν την ιστορία της πόλης και τη σημασία της πολιτιστικής της προστασίας και ανάδειξης; Υπάρχει κάποιος στην πόλη που να μπορεί να ισχυριστεί σοβαρά ότι οι άνθρωποι που δεν σεβάστηκαν τη δωρεά Κολιαλέξη στην πόλη του, κατασπαράσσοντας τα χρήματα της δωρεάς και κατακρεουργώντας τις υλικές της πλευρές (6.000 τόμους βιβλίων πολλά από τα οποία σπάνιων εκδόσεων άφησε ο άμοιρος στο Πολυδίψιον Άργος για να δημιουργηθεί ένα πολιτιστικό κέντρο!), θα σεβαστούν τον πολιτισμό και την ιστορία της;

Και υπάρχει έστω και ένας πολίτης που πιστεύει σοβαρά ότι θα ωφεληθεί η πολύπαθη πόλη από ένα νέο μουσείο, όταν οι υποστηρικτικές δομές για τον πολιτισμό της είναι παντελώς απούσες και δυστυχώς οι άρχοντές της αρνούνται και αδυνατούν να κατανοήσουν τη σημασία τους; Δυστυχώς, η πανηγυριώτικη αντίληψη περί πολιτισμού έχει συνδυαστεί στην άτυχη πόλη του Άργους με τη μικροαστική απέχθεια για κάθε τι που προάγει την πραγματική πολιτιστική ταυτότητα της πόλης.

2012. Για πρώτη φορά ένας οργανωμένος, όμορφος χώρος ιστορικού αρχείου, προσπάθησε να ταυτίσει το μεγάλο πολιτισμό της πόλης με τις δομές σύγχρονου πολιτισμού. Το εγχείρημα δεν άντεξε παρά μερικούς μόνο μήνες στην επίθεση της δημοτικής βαρβαρότητας των άξεστων.