Αγγέλματα παρηγοριάς και προσμονής

Ο πολιτισμός των γραμμάτων μπορεί να σβήνει, όχι όμως και οι μνήμες για τον κοινωνικό ρόλο του ταχυδρόμου, που άλλοτε αποτελούσε τη μόνη πηγή ειδήσεων και επαφή με τους μακρινούς μας ανθρώπους.

Σύμφωνα με πληροφορίες που παίρνουμε από τον Ηρόδοτο και τον Ξενοφώντα, η πρώτη οργανωμένη ταχυδρομική υπηρεσία, συγκροτείται από τον ιδρυτή της περσικής Αυτοκρατορίας, βασιλιά Κύρο το 500π.Χ.

Η λέξη ταχυδρόμος, αρχικά σήμαινε τον “γοργοπόδαρο” και υπάρχει από τα ελληνιστικά χρόνια. Στη βυζαντινή εποχή, παίρνει και τη σημασία του αγγελιοφόρου. Τον καιρό της Τουρκοκρατίας, υπήρχε ο πεζοδρόμος, ο έκτακτος ταχυδρόμος, που πληρωνόταν για τον κόπο του με το λεγόμενο ποδοκόπι. Υπήρχε και το μετζίλι ή μενζίλι, ένα οργανωμένο σώμα από έφφιπους ταχυδρόμους, που άλλαζαν άλογα σε ενδιάμεσους σταθμούς, τους μενζιλχανέδες. Τότε, φαίνεται να αρχίζει να εμφανίζεται στα επίσημα έγγραφα ο όρος ταχυδρομείο το 1822.

Υπήρχαν διάφορα σημεία διανομής πάνω στο κεντρικό μονοπάτι, όπως καφενεία, σχολεία, πλατείες Εκτός από την αλληλογραφία, μεταφέρονταν και νέα από τη μία περιοχή στην άλλη καθώς και κουτσομπολιά.

Οι ταχυδρόμοι ήταν αγγελιοφόροι καλών και κακών ειδήσεων και η μοναδική πηγή πληροφόρησης. Ήταν ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα όσους ξενιτεύτηκαν και όσους έμειναν πίσω. Έκαναν επίσης διάφορες εξυπηρετήσεις και θελήματα.

Σε απομακρυσμένες περιοχές και ιδιαίτερα στα νησιά, ο ταχυδρόμος ήταν το μόνιμο χαμόγελο κάτω από τη θημωνιά του μουστακιού του, ήταν το γλαροπούλι που περίμεναν πώς και πώς οι κάτοικοι να τους φέρει την είδηση.

Πολλές κοπέλες, ειδικά μέχρι το 1975, θυμούνται πως οι ταχυδρόμοι μετέφεραν ακόμα και τα προικιά τους πριν από το γάμο. Ο ερχομός μάλιστα ενός ταχυδρόμου, ήταν τόσο σημαντικός στα χωριά, που γινόταν προς τιμήν του ολόκληρη γιορτή. Τον έβαζαν να κάτσει στον οντά και τον κερνούσαν.

Κομβικό σημείο στην ιστορία της αλληλογραφίας, ήταν η Ίδρυση της Παγκόσμιας Ταχυδρομικής Ένωσης το 1875. Τότε καθιερώθηκαν ενιαίες τιμές για την αλληλογραφία και κάθε κράτος υποχρεώθηκε να διακινεί την αλληλογραφία του άλλου.
Μέχρι το 1880, οι επιστολές που μεταφέρονταν από την Ανατολή στη Δύση απολυμαίνονταν με καπνό ή ξίδι, είτε παρέμεναν επί 15 μέρες στα απολυμαντήρια.

Αρχές της δεκαετίας του ’90, η αλληλογραφία πήρε μια άλλη μορφή μέσα από νεανικά, εφηβικά περιοδικά. Άγνωστοι “Pen pals” αλληλογραφούσαν μεταξύ τους και κρατούσαν επαφές, διατηρώντας ένα μυστήριο και ενίοτε δημιουργούνταν και πλατωνικοί έρωτες μέχρι οι γράφοντες να συναντηθούν και από κοντά.

Συνειδητοποιούμε λοιπόν, πως με το πέρασμα των χρόνων και την τεχνολογική αλματώδη ανάπτυξη, πολλά επαγγέλματα έχασαν την αίγλη και την αξία τους. Αυτό δε σημαίνει πως η ιστορία τους δε θα έχει πάντα ανεξίτηλο ενδιαφέρον…

*Φιλόλογος – ειδική εκπαιδευτικός – μουσικός.