ΠΕΡΠΟΣΕ: Παρέμβαση στη διαβούλευση για τις ανεμογεννήτριες και τις μπαταρίες στην Ερμιονίδα

Τη θέση του στη Δημόσια Διαβούλευση για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαισίου των ΑΠΕ κατέθεσε ο Περιβαλλοντικός Πολιτιστικός Σύλλογος Ερμιονίδας (ΠΕΡ.ΠΟ.Σ.Ε.), ενώ παράλληλα συνυπέγραψε το κοινό κείμενο 100 οργανώσεων του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας. Ο σύλλογος αναδεικνύει τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες της περιοχής, εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις για την επέκταση των αιολικών σταθμών και την εγκατάσταση συστοιχιών μπαταριών λιθίου στο όρος Δίδυμο και την οροσειρά Αδέρες.

Διαβάστε αναλυτικά τη θέση που κατέθεσε ο σύλλογος στη διαβούλευση:

Ο ΠΕΡΠΟΣΕ οπως παντα προσπαθει να συμμετεχει στις δημοσιες διαβουλευσεις παρουσιαζοντας τις ιδιαιτεροτητες της επαρχιας μας , ετσι μολις εστειλε την θεση του στην Δημοσια Διαβουλευση για το νεο χωροταξικο των ΑΠΕ που ληγει αυριο. Επισης ο εκπροσωπος του υπεγραψε στο κοινο κειμενο 100 οργανωσεων που συνεταξε το Επιμελητηριο Περιβαλλοντος και βιωσιμοτητας.

Συμμετοχή του Περιβαλλοντικού Πολιτιστικού Συλλόγου Ερμιονίδας (ΠΕΡ.ΠΟ.Σ.Ε.) στη Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (εφεξής Νέο Πλαίσιο) επιχειρεί να παρουσιαστεί ως νέα και βελτιωμένη έκδοση του ήδη ισχύοντος (εφεξής Παλαιό Πλαίσιο). Στην ουσία αποτελεί νομιμοποίηση και παράταση των ρυθμίσεων του Παλαιού Πλαισίου, ενώ παράλληλα πάσχει τις ίδιες -και σε ορισμένες περιπτώσεις μείζονες- νομικές πλημμέλειες με αυτό.

Η υποχρέωση της χώρας να θεσπίσει Νέο Ειδικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, εν όψει των σοβαρών πλημμελειών του ισχύοντος από το 2008 Παλαιού, έχει διαπιστωθεί επίσημα ήδη από το 2014 από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση με την αποστολή στην Ελλάδα Αιτιολογημένης Γνώμης λόγω μη συμμόρφωσης του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των οικοτόπων. Με τη θέσπιση του προτεινόμενου Νέου Πλαισίου, η παρανομία αυτή παρατείνεται επ’ αόριστον δυνάμει των μεταβατικών διατάξεων του άρθρου Δεύτερου αυτού. Σύμφωνα με αυτές,

α) Οι λειτουργούσες κατά την έναρξη ισχύος του Νέου Πλαισίου εγκαταστάσεις ΑΠΕ εξακολουθούν να λειτουργούν ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού σχεδιασμού του Νέου Πλαισίου, ακόμα δηλαδή και αν αντιβαίνουν σε αυτές.

β) Άδειες εγκατάστασης που δεν έχουν ακόμα εκτελεστεί, τροποποιούνται και ανανεώνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις.

γ) Εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) συνεχίζουν να ισχύουν, να τροποποιούνται και να ανανεώνονται και τα σχετικά έργα να λαμβάνουν άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις, μπορούν δε ακόμα και να επεκτείνονται αν το ποσοστό της επιφάνειας επέκτασης δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής.

Το ίδιο ισχύει και για τις ΑΠΕ που υπάγονται σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ) καθώς και για ΑΠΕ για τις οποίες δεν απαιτείται περιβαλλοντική αδειοδότηση. Ακόμα και οι φάκελοι ΜΠΕ έργων ΑΠΕ που έχουν απλώς υποβληθεί και λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας μέχρι 20 Μαΐου 2026 αξιολογούνται και εγκρίνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις του Παλαιού Πλαισίου.

Η Ερμιονίδα εχει ορεινούς ογκους κάτω από 1200 μέτρα και συγκεκριμένα το όρος Δίδυμο και την οροσειρά Αδέρες στο βόρειο τμήμα του Δήμου στα σύνορα με τους Δήμους Πόρου και Τροιζηνίας και μεχρι την Βρομοσυκιά .

Σε μήκος 32 χιλιομέτρων είναι εγκατεστημένες (και στήνονται νέες )μονάδες φωτοβολταικών καθως και 49 ανεμογεννήτριες (κάποιες από αυτές πλησιάζουν το όριο ληξης της άδειας τους) και είναι υπο έγκριση άλλες επτά νέες Α/Γ με μπαταρίες λιθιου στην περιοχή Διδύμων από την Γαλλική εταιρία EDF και τρεις Α/Γ από την ΤΕΡΝΑ στην περιοχή Καλυβίτσα στις Αδέρες. Συνολικά θα έχουμε ένα δάσος από 59 Α/Γ στο βόρειο σύνορο μας πιστεύουμε με τις αντίστοιχες μπαταρίες λιθίου σε συστοιχίες αποθήκευσης ενέργειας με όποιους κινδύνους σημαίνει αυτό για περιβάλλον και ανθρώπους σε περίπτωση ατυχήματος.

Η επικινδυνότητα των εγκαταστάσεων αποθήκευσης, ιδίως όσον αφορά τον κίνδυνο άσβεστων πυρκαγιών, αποτελεί αντικείμενο πολλών επιστημονικών μελετών αλλά και πικρή εμπειρία αρκετών κρατών. Ως προς το κρίσιμο αυτό ζήτημα το Νέο Πλαίσιο ουδέν διαλαμβάνει. Προβλέπει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές, οι λεγόμενες μπαταρίες αποθήκευσης, μπορούν να εγκαθίστανται οπουδήποτε, ακόμα και σε επαφή με οικισμούς, με μόνο περιορισμό την τήρηση της ελάχιστης απόστασης των 500 μέτρων από ορισμένες περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς ή δίκτυα τεχνικών υποδομών.

Οι επεμβάσεις στην κορυφογραμμή του βόρειου συνόρου της επαρχίας μας είναι πολύ μεγάλες με διάνοιξη δρόμων εξαφάνιση της δασικής βλάστησης αλλοίωση του φυσικού ανάγλυφου και άρα επίδραση στην πανίδα της περιοχής μας.

Οσον αφορά την αποκατάσταση του τοπίου μετα την λήξη της αδείας και της διαχείρισης των αποβλήτων τους μετά την πάροδο του σύντομου χρόνου ζωής τους, το Νέο Πλαίσιο αποφεύγει να λάβει οποιοδήποτε μέτρο. Υιοθετώντας τη μυστηριώδη διατύπωση «Επιχειρείται η διαπραγμάτευση των όρων κυρίως μέσα από τη διάγνωση της σημαντικότητάς τους στη φάση αδειοδότησης» ουσιαστικά αντιπαρέρχεται το μείζον αυτό πρόβλημα και το μεταθέτει σε εκείνο ακριβώς το επίπεδο όπου δεν πρόκειται ποτέ να λυθεί, δηλαδή της ατομικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Αναθέτει στην ευχέρεια της αδειοδοτικής αρχής να ζητήσει από τον εκάστοτε επιχειρηματία να προτείνει εκείνος ένα σχέδιο αποκατάστασης, χωρίς ούτε να δεσμεύεται από σχετικό Ρυθμιστικό Πλαίσιο ούτε να υποχρεούται σε παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων, (λ.χ. εγγυητικής επιστολής) ότι την κρίσιμη στιγμή θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.

Η εδαφική έκταση ενός ΟΤΑ προδήλως δεν έχει καμία σχέση ούτε συμπίπτει με τα όρια των οικοσυστημάτων που περιλαμβάνονται σε αυτόν, τα οποία μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα και καθένα από τα οποία μπορεί να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά και να βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση ως προς τη φέρουσα ικανότητά του. Και όμως, στην προκειμένη περίπτωση, το νέο Πλαίσιο διαπράττει το θεμελιώδες επιστημονικό, αλλά και κατά κοινή λογική αδιανόητο, σφάλμα να υπολογίζει τη φέρουσα ικανότητα με κριτήριο το μέγιστο ποσοστό κάλυψης του εδάφους σε επίπεδο ΟΤΑ και μάλιστα όχι στο σύνολό του Δήμου αλλά σε κάθε δημοτική ενότητα αυτού

Σύμφωνα με πλούσια επιστημονική βιβλιογραφία και τεκμηριωμένες μελέτες της τελευταίας δεκαπενταετίας, έχει αποδειχθεί ότι οι δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις τις οποίες προκαλεί η παραγωγή, μεταφορά, εγκατάσταση, λειτουργία και απεγκατάσταση των ΑΠΕ κάθε είδους, και ιδίως των ανεμογεννητριών και των φωτοβολταϊκών, σε όλα τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος (δάση, βιοποικιλότητα, ελεύθερη γη, μικροκλίμα, γεωργική και κτηνοτροφική γη, ροή των υδάτων κ.λπ.) είναι ιδιαιτέρως σοβαρές, αλληλοεξαρτώνται και αλληλοεπηρεάζονται αρνητικά

Ηδη τοπικοί σύλλογοι (αλλα και ευρύτερα στην Αργολίδα )όπως ο δικός μας καθώς και η κοινότητα Διδύμων αντιδρούν σε αυτήν την πραγματικότητα.

Η Ελλάδα έχει ήδη εκπληρώσει τις ενωσιακές της υποχρεώσεις ως προς την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, η δε παραγόμενη τη στιγμή αυτή ανανεώσιμη ενέργεια είναι πλεονάζουσα και συχνά αδυνατεί να απορροφηθεί από το δίκτυο, θέτοντας σε κίνδυνο την ισορροπία του συστήματος. Σύμφωνα π.χ. με στοιχεία που περιλαμβάνει Μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, το σύνολο της ισχύος των ΑΠΕ που λειτουργούν (άδεια λειτουργίας) ή είναι σε φάση κατασκευής (άδεια εγκατάστασης) είναι 6,82 GW, έχοντας επιτύχει κατά 77% τον στόχο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για το 2030 (8,9 GW). Το επενδυτικό ενδιαφέρον στην Ελλάδα είναι πολύ μεγάλο, με τις αιτήσεις για άδεια παραγωγής να φτάνουν τα 33,16 GW. Αθροιστικά, μαζί με τους Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) που λειτουργούν ή έχουν άδεια εγκατάστασης, η ισχύς τους είναι τριπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2030 και διπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2050. Αν υπολογιστούν όλες οι αιτήσεις μαζί (42,25 GW), η ισχύς θα ξεπεράσει τρεις φορές το στόχο του ΕΣΕΚ για τους ΑΣΠΗΕ το έτος 2050.

Θα θέλαμε επίσης να επισημάνουμε πως στον χάρτη 4 (στο παράρτημα) εντοπίσαμε πως στην Ερμιονίδα εχει στους αρχαιολογικούς χώρους μονο ΔΥΟ κόκκινες βούλες Ερμιόνη και προιστορικο σπήλαιο Φράγχθι. Φαίνεται πως ο αρχαιολογικός χώρος των Αλιέων διέφυγε της προσοχής των μελετητών (τον παρουσιαζουν σα κηρυγμένο μνημείο )και το σπήλαιο Φραγχθι εμφανίζεται σαν αρχαιολογικός χώρος . Ολα αυτα τα πράσινα κηρυγμένα μνημεία στις Αδέρες ειναι ενα ερωτηματικό.Τελος μνημείο είναι ο Ναος του Προφήτη Ηλία στην κορυφή του όρους Δίδυμο ακριβως απέναντι από την κορυφή Κονι στα 500 περίπου μέτρα οπου υπάρχουν εγκατεστημένες τρεις Α/Γ.

Η Ερμιονιδα όπου εμφανίζεται ανθρώπινη παρουσία και πολιτισμός αδιάλειπτα εδώ και 30 χιλιάδες χρόνια δεν είναι μια ακόμα γωνία της πατρίδας μας αλλα και ενας τόπος διεθνούς επιστημονικής σημασίας έρευνας και ενδιαφέροντος και όχι ένα εργοτάξιο παραγωγής πλεονάζουσας ενέργειας όπως φαίνεται πως υπάρχει σκοπός να γίνει.

Όπως προκύπτει από τον επίσημο χάρτη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ), το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής επικράτειας έχει ήδη καταληφθεί ή πρόκειται να καταληφθεί από ΑΠΕ που βρίσκονται σε διάφορα στάδια της αδειοδοτικής διαδικασίας. Δεδομένου, λοιπόν, ότι σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Νέου Πλαισίου, η αδειοδότηση και η υλοποίηση όλων αυτών των έργων ΑΠΕ θα προχωρήσει κατ’ εφαρμογή του νομοθετικού καθεστώτος του Παλαιού Πλαισίου, είναι προφανές ότι η θέσπιση του Νέου Πλαισίου αποτελεί στην ουσία μια ευρηματική μέθοδο επ’ αόριστον παράτασης της ισχύος του Παλαιού και νομιμοποίησης των νομικών του πλημμελειών.

Ανεξάρτητα από τις μεταβατικές του διατάξεις, το Νέο Πλαίσιο, εξεταζόμενο αυτό καθ’ εαυτό, επαναλαμβάνει τα ουσιώδη σφάλματα του Παλαιού διότι, μεταξύ άλλων,

α) δεν πληροί τις απαιτούμενες επιστημονικές προδιαγραφές του χωροταξικού σχεδιασμού στο επίπεδο εκπόνησης Γενικού Χωροταξικού Πλαισίου,

β) δεν λαμβάνει επιστημονικά τεκμηριωμένη θέση ούτε καν ασχολείται με τα κρίσιμα επιστημονικά ζητήματα σχετικά με τις επιπτώσεις των ΑΠΕ, τα οποία έχουν ανακύψει και ερευνώνται από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα κατά την τελευταία 15ετία.

Η οριοθέτηση ενός οικοσυστήματος αποτελεί στην ουσία την επιστημονική διαπίστωση ενός αντικειμενικού πραγματικού γεγονότος, ότι δηλαδή τα στοιχεία του αλληλεπιδρούν και αλληλεξαρτώνται με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργούν ένα ενιαίο και συνεκτικό σύστημα, μια ξεχωριστή οντότητα, η οποία λειτουργεί με σχετική αυτάρκεια, αυτονομία και αυτοτέλεια έναντι του ευρύτερου φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο ανήκει. Το Νέο Πλαίσιο όφειλε ως εκ τούτου, αφενός μεν, να περιλαμβάνει τεκμηριωμένη καταγραφή των οικοσυστημάτων της ελληνικής επικράτειας και, αφετέρου, να υπολογίζει το μέγεθος των αλλοιώσεων και καταστροφών που έχουν υποστεί τα τελευταία χρόνια ως προς τα επιμέρους στοιχεία τους, προκειμένου να αποδείξει, στηριζόμενο σε έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία, τη βασική του θέση, ότι δηλαδή το κάθε ένα από τα οικοσυστήματα αυτά έχει την ικανότητα να αντέξει την εγκατάσταση ΑΠΕ χωρίς να υποβαθμιστεί.

Η Ερμιονίδα πάσχει ιστορικά από έντονα φαινόμενα λειψυδρίας που τα τελευταία 50 χρόνια λόγω της αλλαγής του τοπικού οικονομικού μοντέλου (υπερ ανάπτυξη τουρισμού )αλλα και της κλιματικής αλλαγής εχει επιδεινωθεί σε βαθμό να κινδυνεύουμε από ερημοποίηση αλλα και ολο συχνότερα καταστροφικά πλημυρικά φαινόμενα .Καθε βιομηχανική επέμβαση στους ορεινούς όγκους την βλάστηση αλλα και τα φαράγγια ρέματα της περιοχής (ΑΠΕ , Λατομεία , βιομηχανικές εγκαταστάσεις , χώροι εναπόθεσης απορριμμάτων)πρέπει να παίρνει υπ οψιν της αυτή την ιδιαιτερότητα της Ερμιονίδας σε σχέση με άλλες περιοχές. , στον βαθμό που διαταράσσει τα υπόγεια και υπέργεια ύδατα, έχει τροποποιήσει το μικροκλίμα, έχει εκτοπίσει την πρωτογενή παραγωγή και αλλοιώσει δραματικά το τοπίο.

Η φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος προφανώς δεν ερευνάται μόνο σε σχέση με την εξεταζόμενη κάθε φορά ανθρώπινη δραστηριότητα που προτίθεται να εγκατασταθεί εκεί (λ.χ. ΑΠΕ, τουρισμός, βιομηχανία, εξορύξεις, υδατοκαλλιέργειες κ.λπ.). Αντίθετα, όλες οι υπάρχουσες ήδη δραστηριότητες που ασκούνται μέσα σε αυτό, καθώς και οι σχεδιαζόμενες για το μέλλον, πρέπει να συνεκτιμώνται συνδυαστικά, αθροιστικά και σε βάθος χρόνου, προκειμένου να εξακριβωθεί το μέτρο της πρόσθετης επιβάρυνσης που είναι ικανό να δεχτεί το συγκεκριμένο οικοσύστημα, έτσι ώστε η ισορροπία των στοιχείων του να μην κλονίζεται και να δύναται να αποκατασταθεί με φυσικές διαδικασίες

Τα ανεκτά όρια της επιβάρυνσης καθορίζονται από το Νέο Πλαίσιο με τρόπο οριζόντιο για όλους τους ΟΤΑ της χώρας και δη αριθμητικά, με συγκεκριμένα, άγνωστης έμπνευσης και τεκμηρίωσης, νούμερα (π.χ. 8% της έκτασης της δημοτικής ενότητας για περιοχές αιολικής προτεραιότητας, 5% για περιοχές αιολικής καταλληλότητας .Τα ποσοστά αυτά δύνανται μάλιστα να αυξηθούν μέχρι 50% αν συμφωνεί το εντελώς αναρμόδιο για το θέμα αυτό Δημοτικό Συμβούλιο! Στις περισσότερες περιπτώσεις το δικό μας Δημοτικό συμβούλιο γνωμοδοτεί θετικά για την όποια αδειοδότηση με βάση τις εισηγήσεις των εκπροσώπων των εταιριών τουρισμού η Α/Γ.